Osprzęt pokładowy

REPETYTORIUM MOTOROWODNIAKA - cz. 3

Kiedy znajdujemy się na pokładzie, może się zdarzyć, że trafimy na element osprzętu, z którym trzeba sobie poradzić. Może to być coś drobnego, ale również element mający istotne znaczenie dla bezpiecznej obsługi jachtu.

W tej części Repetytorium Motorowodniaka znajdziecie krótkie informacje na temat podstawowego osprzętu pokładowego.

Część elementów jest na stałe zamontowana na jachcie, inne są ruchome i można je łatwo zgubić. Na różnych łodziach i jachtach mogą one wyglądać nieco inaczej, ale pełnią podobne funkcje. Warto znać ich nazwy i wiedzieć, do czego służą.

Knaga – element zamontowany na pokładzie lub innym stałym elemencie jachtu, służący do mocowania i obkładania lin, np. cumowniczych. Knagi, mimo swojej niepozornej wielkości, odgrywają ważną funkcję w zapewnieniu bezpieczeństwa i sprawnej obsłudze łodzi. Są to elementy służące do mocowania i obkładania lin, które można montować w różnych miejscach na pokładzie. Knagi wykonuje się z różnych materiałów, przede wszystkim stali nierdzewnej, aluminium lub tworzyw sztucznych. Ich konstrukcja i wielkość mogą być różne w zależności od rodzaju jednostki oraz przeznaczenia. Dzięki knagom załoga może szybko i skutecznie unieruchomić linę, a w razie potrzeby równie szybko ją zwolnić. Spotkamy je m.in. przy stanowiskach cumowniczych, na dziobie i rufie oraz w miejscach, w których konieczne jest bezpieczne prowadzenie i mocowanie lin., Warto pamiętać: na różnych jednostkach knagi mogą wyglądać zupełnie inaczej, ale ich podstawowa funkcja pozostaje taka sama bezpieczne i wygodne mocowanie liny.

Pagaj – lekkie wiosło z piórem, wykorzystywane do poruszania lub manewrowania niewielką jednostką, szczególnie w sytuacji awaryjnej.

Bosak – drzewce zakończone hakiem lub specjalnym okuciem. Może być używany m.in. do odpychania się od nabrzeża, przyciągania lub odsuwania jednostki oraz podejmowania przedmiotów z wody.

Szekla – metalowy łącznik w kształcie litery U lub podobnym, zamykany sworzniem. Służy do łączenia różnych elementów osprzętu, np. lin, łańcuchów czy okuć. Małe szekle łatwo mogą wypaść za burtę.

Kausza – metalowy lub wykonany z innego trwałego materiału element w kształcie kropli, umieszczany w uchu wykonanym z liny. Chroni linę przed nadmiernym zginaniem i przetarciem oraz pomaga zachować kształt ucha.

Odbijacz – to elastyczny element ochronny zawieszany za burtą jachtu. Jego podstawowym zadaniem jest amortyzowanie uderzeń i zabezpieczenie burty przed otarciami, zarysowaniami oraz uszkodzeniami podczas manwerów podejścia i odejścia od keji oraz postoju. Umieszcza się je pomiędzy burtą a elementem, z którym jednostka może się zetknąć. Dzięki swojej elastyczności przejmują część energii uderzenia i ograniczają bezpośredni kontakt kadłuba z twardą powierzchnią. 
Odbijacze występują w różnych kształtach i rozmiarach, dobieranych do wielkości oraz konstrukcji jednostki. Najczęściej spotykamy odbijacze cylindryczne, kuliste lub o bardziej specjalistycznych kształtach. Wykonuje się je najczęściej z tworzyw sztucznych, PVC lub materiałów gumowych, odpornych na działanie wody i warunków atmosferycznych
Ważne jest również ich prawidłowe rozmieszczenie i zamocowanie. Odbijacz powinien znajdować się na odpowiedniej wysokości, tak aby chronił miejsce, w którym może dojść do kontaktu burty z nabrzeżem lub inną jednostką. Dobra praktyka morska mówi, aby podczas postoju i cumowania wykorzystać wszystkie dostępne odbijacze, zapewniając możliwie dobrą ochronę całej burty. 
Podczas manewrów podejścia i odejścia od nabrzeża szczególnie przydatny jest jeden odbijacz pozostawiony jako „ruchomy”. Członek załogi może trzymać go w ręku i na bieżąco przykładać w miejscu, w którym aktualnie może dojść do kontaktu burty z nabrzeżem lub inną jednostką. Pozwala to zabezpieczyć jacht również w sytuacji, gdy jego położenie względem nabrzeża dynamicznie się zmienia.

Kluza – otwór lub specjalne okucie umożliwiające przeprowadzenie liny przez burtę lub inną część konstrukcji jachtu. Kluzy są często wykorzystywane przy prowadzeniu lin cumowniczych.

Półkluza – otwarta prowadnica liny cumowniczej, która umożliwia łatwe założenie i zdjęcie liny bez konieczności przeciągania jej przez zamknięty otwór. Służy do bezpiecznego prowadzenia cumy i ogranicza jej tarcie o krawędź burty.

Flagsztok – drzewce, najczęściej umieszczone na rufie jachtu, na którym podnosi się banderę.

Warto znać
Na różnych jachtach osprzęt może mieć inną konstrukcję, wielkość czy sposób mocowania. Nazwy i podstawowe zasady jego użycia pozostają jednak podobne. Znajomość podstawowego osprzętu ułatwia komunikację załogi i pozwala sprawnie reagować podczas manewrów, cumowania czy sytuacji awaryjnych.